Raport Instytutu Odpowiedzialnych Finansów: dalsze podwyżki akcyzy mogą ograniczyć wpływy budżetowe

Instytut Odpowiedzialnych Finansów opublikował w październiku 2026 r. raport „Wpływ zmiany stawki akcyzy na rynek piwa w Polsce”, przygotowany przez Konrada Walczyka ze Szkoły Głównej Handlowej oraz Rafała Woźniaka z Uniwersytetu Warszawskiego. Opracowanie analizuje wpływ zmian stawek podatku akcyzowego na ceny piwa, wielkość jego sprzedaży oraz dochody budżetu państwa. Z badania wynika, że obowiązująca w 2026 r. stawka akcyzy na piwo znajduje się blisko poziomu optymalnego z perspektywy wpływów podatkowych, a jej dalsze znaczące podwyższanie może przynieść skutki odwrotne do zamierzonych.

Analiza została przeprowadzona na podstawie danych o sprzedaży piwa w latach 2015–2025, obejmujących około 82% polskiego rynku, uzupełnionych o dane makroekonomiczne i demograficzne.

Najważniejsze wnioski z raportu:

  • Podwyżki akcyzy nie przekładają się proporcjonalnie na wzrost dochodów państwa. W latach 2019–2025 stawka akcyzy na piwo wzrosła o 40,2%, podczas gdy wpływy budżetowe z tego podatku zwiększyły się jedynie o 11,5%.
  • Popyt na piwo jest silnie uzależniony od ceny. Według autorów wzrost stawki akcyzy o 1% powoduje spadek konsumpcji najpopularniejszych kategorii piwa o około 0,5%, a w przypadku piw mocnych o około 1%. Oznacza to, że podatek w największym stopniu wpływa na sprzedaż piwa mocnego.
  • Popyt na piwo w Polsce jest elastyczny, a w przypadku piwa mocnego i smakowego piwa bezalkoholowego nawet bardzo elastyczny. Oznacza to, że podnoszenie jego ceny prowadzi do większego niż proporcjonalny spadku spożycia.
  • Rynek piwa znajduje się w długotrwałym trendzie spadkowym. W latach 2018–2025 produkcja piwa w Polsce zmniejszyła się o 19,2%. Wzrost segmentu piw bezalkoholowych nie rekompensuje spadków w pozostałych kategoriach.
  • Dalsze znaczące podwyżki akcyzy wiążą się z ryzykiem spadku wpływów podatkowych. Przeprowadzone symulacje wskazują, że wzrost obciążeń podatkowych może prowadzić do dalszego ograniczenia sprzedaży i osłabienia bazy podatkowej. „Obecna stawka podatku akcyzowego od piwa jest bliska stawki optymalnej, tzn. takiej, która zapewnia państwu największe dochody z niego. Dalsze, zwłaszcza drastyczne jej podnoszenie (…) stwarza ryzyko załamania się popytu na piwo (…), a tym samym wpływów z akcyzy na nie.”

Autorzy raportu podkreślają, że przy ocenie skutków zmian akcyzy należy uwzględniać nie tylko wysokość stawek podatkowych, lecz także reakcje konsumentów oraz długoterminowe zmiany zachodzące na rynku piwa.

Pełne wyniki analizy, zastosowaną metodologię oraz symulacje skutków różnych scenariuszy zmian akcyzy przedstawiono w raporcie.

Pobierz raport „Wpływ zmiany stawki akcyzy na rynek piwa w Polsce”: Pobierz PDF